آموزش گرامر زبان روسی از صفر تا پیشرفته + مثال‌های کاربردی

آیا تازه یادگیری گرامر زبان روسی را شروع کرده‌اید یا در میان قواعد و ساختارهای پیچیده آن سردرگم هستید؟
در این راهنمای جامع، شما به راحتی با دستور زبان روسی و قواعد روسی آشنا می‌شوید و تمام نکات ضروری از اسم‌ها و صفت‌ها گرفته تا حالت‌های اسمی (Cases)، صرف افعال روسی و ساختار جمله در روسی را یاد می‌گیرید.

این مقاله به شما کمک می‌کند تا با آموزش گرامر زبان روسی به زبان ساده و همراه با مثال‌های واقعی، پایه‌ خودتان را برای مکالمه و نوشتار در زبان روسی قوی تر کنید.

1. بررسی واژگان در زبان روسی

در هر زبان، واژگان مهم‌ترین گزینه در ساختار جمله هستند که از کنار هم قرار گرفتن آنها جملات ساخته می شوند. در زبان روسی نیز کلمات به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند که هر کدام نقش خاصی در جمله دارند.

🔹 اسم‌ها (Nouns) Существительные

برای نام بردن از اشیا و افراد استفاده می‌شوند:

• цветок (tsvetok) — گل
• мама (mama) — مادر

🔹 ضمیرها (Pronouns) Местоимения

گاهی جایگزین اسم ها می شوند

• я — من
• они — آن‌ها

🔹صفت‌ها (Adjectives)  Прилагательные

افراد و اشیا را توصیف می‌کنند

• хорошие новости — خبرهای خوب
• умный мальчик — پسر باهوش

🔹فعل‌ها (Verbs) Глаголы

عمل را نشان می‌دهند

• я танцую — من می‌رقصم
• кот спит — گربه خوابیده است

🔹 فعل‌ها 👈(صفت‌ها و قیدهای دیگر را تغییر می‌دهند)

• медленно идти — آهسته راه رفتن
• очень интересно — بسیار جالب

🔹 صفت فعلی (Participles)

ترکیبی از فعل و صفت هستند

• бегущий мальчик — پسری که در حال دویدن است
• улыбающаяся девушка — دختری که لبخند می‌زند

🔹 قید فعلی (Gerunds)

عملی اضافی برای توصیف عمل اصلی می‌دهند

• Он сидел в углу, читая книгу — او در گوشه نشسته بود و کتاب می‌خواند
• Она легла спать, думая о нём — او خوابید در حالی که به او فکر می‌کرد

🔹 اعداد (Numerals) Числительные

• три раза — سه بار
• со второй попытки — در تلاش دوم

🔹 حروف اضافه (Prepositions) Предлоги

کلمات را به هم مرتبط می‌کنند

• машина у дома — ماشین کنار خانه
• картина на стене — تابلو روی دیوار

🔹حروف ربط (Conjunctions) Союзы

جمله‌ها یا کلمات هم‌نوع را وصل می‌کنند

• Я хотел встать пораньше, но проспал — می‌خواستم زودتر بیدار شوم اما خواب ماندم
• дети и родители — کودکان و والدین

🔹 ذرات (Particles)Частицы

بار معنایی یا احساسی اضافه می‌کنند

• !Ну и бардак — چه به‌هم‌ریختگی!
• !Ура — هورا!

نکته مهم: در زبان روسی حرف تعریف (a / the) وجود ندارد.

2. بررسی گرامر 

2.1 اسم‌ها در زبان روسی

اسم‌ها در زبان روسی بر اساس چهار ویژگی تغییر می‌کنند:

• عدد
• جنسیت
• جاندار بودن
• حالت (Case)

عدد🔢

• дом — خانه
• дома — خانه‌ها
• машина — ماشین
• машины — ماشین‌ها

جنسیت🌈

• кот — مذکر
• сестра — مؤنث
• молоко — خنثی

قاعده تشخیص جنسیت:

• مذکر: پایان با صامت
• مونث: پایان با а یا я
• خنثی: پایان با о یا е

جاندار یا بی‌جان🦖

• учитель — جاندار
• телефон — بی‌جان

📝 Текст

Вчера в парке я встретил студента. Этот студент держал в руках книгу.
Рядом с ним сидела кошка, а за кошкой бегали маленькие собаки.

Мы долго разговаривали о жизни студента и о его новой работе.
Потом я увидел красивые дома и большое окно в одном из домов.

В конце дня я вспомнил слова этого человека и подумал о студенте ещё раз.

---

📘 ترجمه فارسی

دیروز در پارک یک دانشجو را ملاقات کردم. این دانشجو در دست‌هایش یک کتاب داشت.
کنار او یک گربه نشسته بود و پشت گربه چند سگ‌های کوچک می‌دویدند.

ما مدت زیادی درباره زندگی دانشجو و کار جدید او صحبت کردیم.
بعد من خانه‌های زیبا و یک پنجره بزرگ در یکی از خانه‌ها دیدم.

در پایان روز، من حرف‌های آن شخص را به یاد آوردم و دوباره درباره دانشجو فکر کردم.

2.2 حالت‌های اسمی (Cases)

در زبان روسی ۶ حالت اسمی وجود دارد که نقش کلمه در جمله را مشخص می‌کند.

حالت	مفرد	جمع
فاعلی	новая машина	новые машины
مضاف‌الیه	новой машины	новых машин
داتیو	новой машине	новым машинам
مفعولی	новую машину	новые машины
ابزاری	новой машиной	новыми машинами
حرف اضافه‌ای	о новой машине	о новых машинах

3. ساختار جمله در زبان روسی

ترتیب کلمات در روسی بسیار انعطاف‌پذیر است. یعنی می‌توان کلمات را جابه‌جا کرد بدون اینکه معنی جمله عوض شود.

ترتیب کلمات😊

• Вчера я смотрел фильм — دیروز من فیلم دیدم
• Я вчера смотрел фильм — من دیروز فیلم دیدم
• Я смотрел фильм вчера — من فیلم دیدم دیروز

ترتیب رایج: فاعل + فعل + مفعول

3.1 ساخت سوال در روسی

در زبان روسی هیچ فعل کمکی وجود ندارد و سوال‌ها فقط با لحن ساخته می‌شوند.

• ?Где здесь метро — مترو کجاست؟
• ?Ты хорошо отдохнул — خوب استراحت کردی؟

3.2 منفی کردن در زبان روسی

برای منفی کردن کافی است «не»👉 قبل از کلمه بیاید

• Я не дома — من در خانه نیستم
• Она не врач — او پزشک نیست
• Я не курю — من سیگار نمی‌کشم

منفی مضاعف

• Я никогда не был в Японии — من هرگز به ژاپن نرفته‌ام
• Он ничего не нашёл — او هیچ چیزی پیدا نکرد

کلمه нет

• Здесь ничего нет — اینجا چیزی نیست
• Нет — نه
• Ты его видел или нет — او را دیدی یا نه؟

❓ سوالات متداول درباره گرامر زبان روسی

📝 تمرین‌های گرامر زبان روسی

شماره تمرین	سوال	پاسخ
تمرین 1	تشخیص نوع کلمه: кот бегущий медленно читать	مشاهده پاسخ кот = اسم бегущий = صفت فعلی (Participle) медленно = قید читать = فعل
تمرین 2	جمع بستن اسم‌ها: дом → ؟ машина → ؟ учитель → ؟	مشاهده پاسخ дом → дома машина → машины учитель → учителя
تمرین 3	با کلمات زیر جمله بسازید: я / смотреть / фильм / вчера	مشاهده پاسخ نمونه Я вчера смотрел фильм.
تمرین 4	جملات زیر را منفی کنید: Я дома Он врач Мы работаем	مشاهده پاسخ Я не дома Он не врач Мы не работаем
تمرین 5	جملات زیر را به سوال تبدیل کنید: Ты устал Она спит	مشاهده پاسخ Ты устал? Она спит?
🎯 چالش حرفه‌ای	یک پاراگراف کوتاه درباره «روز خود» به زبان روسی بنویسید و در آن از موارد زیر استفاده کنید: ✔ حداقل 2 فعل ✔ 1 صفت ✔ 1 قید ✔ 1 جمله منفی ✔ 1 جمله سوالی	مشاهده نمونه پاسخ Я сегодня проснулся рано. У меня был хороший день. Я работал много и немного отдыхал. Я не смотрел телевизор. Ты тоже был занят?

✨ جمع‌بندی 

گرامر زبان روسی با تمرین و راهنمایی درست قابل یادگیری است. با یادگیری اسم‌ها، افعال، حالت‌ها (Cases) و ساختار جمله، و تمرین مثال‌های واقعی، می‌توانید سریع‌تر تسلط پیدا کنید.برای پیشرفت بیشتر، تمرین مستمر، گوش دادن و مکالمه را در برنامه خود قرار دهید. همچنین کمک گرفتن و تمرین یا مدرس های زبان روسی در پلتفرم HiTalki   مکالمه ای روان‌تر را تجربه کنید.

منبع:russianpod101.com

برای یادگیری سریع‌تر از هرکدام شروع کنید👇

مشاهده همه مدرس‌ها 👈